ناسازواری شگرد شیوایی سخن در نهج البلاغه

ناسازواریبه عنوان یکی از ابزارهای برجسته سازی زبان به شمار می آید که گوینده در آن با جمع کردن گونه های ناهمگون علاوه بر آنکه ابهام هنری می آفریند، مخاطب را به اندیشه وا می دارد. امام علی (علیه السلام) در اندیشه ی سیاسی جتماعی خود با سلسله ای از تقابل های دوگانه روبروست که از تناقض بنیادین جهان هستی و بویژه دنیای سیاسی و اجتماعی زمان نشأت می گیرد؛ از همین روی حضرت پاره ای در سخنان خود جهانی متناقض را بارویکردهای دوگانه معرّفی می کند که در پردازش این تقابل وکشمکش ها، گاه به دنبال کنار زدن پرده یابهام از چهره ی واقعی جامعه است و زمانی می کوشد تا از طریق بیداری وجدان های خفته و به طور خاص غفلت مسلمانان هم عصرش و انگیزش خیزش در نهاد آنان، بر قطب ناعادلانه ی این تقابل ها فائق آید.